شيخ عزّالدين حسن اوغلوشاعر و متفکر بزرگ آذربایجانم. کریمیمتن سخنرانی29/10/1400هنوز تاكنون نخستين آفرينشگران ادبيات مدّون آذربايجان به طور قانعكنندهاي شناخته نشدهاند و هنوز هم شیخ عزالدین حسن اوغلو به عنوان نخستین شاعر ترکی گوی آذربایجان شناخته میشود. اگرچه حسناوغلو زادهی خراسان است، اما یافته های علمی – ادبی مبین این امر است که وی در تبریز پرورش یافته و در تبریز به شهرت رسیده است. تاريخ ادبيات پر پيچ و خم آذربايجان صدها گره و صدها باب ناگشوده دارد. وجود كتاب ارزشمندي چون دده قورقود اين باور را عميقاً به وجود ميآورد كه اثري چنين بزرگ كه ريشه در اعصار بسيار دور دارد و در پيوند با اساطير و چهرههاي تاريخي ميباشد فقط ميتواند بر پايهي بناي مستحكم و ريشهداري به وجود آيد.حسن اوغلو از جمله نخستين آفرينشگران ادبيات مدون به زبان تركي آذربایجاني است كه به عالم علم و ادب شناخته شده است. هنر شعري حسن اوغلو همانند بسياري از شاعران اوليهي آذربايجان، بعدها معلوم گشته و تحقيقات روي آثارشان آغاز شده است. عجب! بيلسم مني شيدا قيلان كيم؟منه بو عشق اودون پيدا قيلان كيم؟عجهبلهرم، عجهب قالديم ايلاهي!ايمان اهلين دؤنوب، ترسا قيلان كيم؟قاميشدان شكر-و داشدان جواهير،آغاجدان دانهيي خورما قيلان كيم؟تنيم يئتميش ايكي دورلو داماردير،كيمين ايرماق، كيمين دريا قيلان كيم؟قو بو تدبيري! گل تقدير ائيله!بوگونكو وعدني فردا قيلان كيم؟بو نعطين فرشيني، هردم بو فراش،بو عرشين رنگيني مينا قيلان كيم؟حسن اوغلو، بو بير قطره مئنيدهن،اونون خوب صورتين زيبا قيلان كيم؟نخستين اطلاعات در مؤخرهي ترجمهي تركي كتاب «گلستان» شيخ مصلح الدين سعدي شيرازي (1258 م) ثبت شده است. اين كتاب را شاعر قرن 14 قبچاق «سيف سرائي» ترج

علی رضا اردبیلی: انتخابات با طعم رفراندومدر پی روشن شدن نتایج انتخابات ریاست جمهوری 1384 / 2005 کسانی که استنباطی از جریانات عمقی جامعه نداشتند، دچار شوک شدند. در آن انتخابات، یونس مهرعلیزاده که در نتایج کشوری، کمترین آرای ریخته شده به صندوقها را از آن خود کرده بود، در آذربایجان بیشترین تعداد آراء منتخبین را کسب کرد. یونس مهرعلیزاده شخصی ناشناخته و فاقد هیچ کاریسمای قابل اشاره در کل ایران و از جمله آذربایجان بود. تنها هنر وی برای کسب اعتماد رأی دهندگان آذربایجانی، هویت اتنیکی ترکی وی و بخصوص حضور پیدا کردن وی در دفتر مجله "وارلیق" و تأیید همه 28 ماده سند "طرح اوليهاي از خواستههاي ملت آذربايجان" (در آستانه انتخابات دوره نهم رياست جمهوري) به تاریخ 30 اردیبهشت 1384 (20 ماه مه 2005) بود. تأیید این سند، کافی بود تا یونس مهرعلیزاده ناشناخته در دور اول انتخابات، بزرگترین موفقیت خودش را در آذربایجان کسب کند.انتخابات مزبور به رفراندومی برای گرفتن نبض جامعه آذربایجان تبدیل شد و نشان داد که سند 28 مادهای مزبور، تنها خواست نویسندگان آن متن نبوده است و فعالین ملی و مدنی آذربایجان نه از سر دغدغه روشنفکری بلکه در پاسخ به یک "تقاضای اجتماعی" در جهت اراده مردم آذربایجان در میدان هستند.بحث روی پیش فرض های ثابت قضیه (از منظر منافع کشوری و منافع آذربایجان) به دانستنیهای ما اضافه نمیکند. همانطور که بازیهای تیرختور از منظر هیجان و نمایش اراده سکوها برای ما مهم است و نه امر صرفا ورزشی وسط میدان، اینجا هم وسط میدان اصلا مهم نیست، حاشیه را باید دید. ما الان شاهد تحولات مهمی هستیم که ربطی به اصل قضیه یعنی برد و باخت کاندیداها ندارد. انتخاباتی داریم که مثل سال 1384 طعم رفراندوم می دهد. بی خیال "ان

دکتر پزشکیان، کاندیدای ریاست جمهوری ایران به پیروزی رسید. همواره هر انتخاباتی فرصتی طلایی برای شرکت کنندگان بوجود می آورد تا به تبلیغ خواسته های خویش بپردازند و این انتخابات فرصتی عالی برای حرکت ملی آذربایجان بود؛ ولی سردرگمی حرکت ملی آذربایجان و تردید بین دو انتخاب: تحریم انتخابات یا شرکت؟ - میدان عمل را به اصلاحطلبانی وارگذار کرد که از مدتها پیش شکست آشکار خود را اعلام کرده و از انتخابات قهر کرده بودند. در چنین موقعیتی حرکت ملی نتوانست راه خود را بروشنی بیابد و تا آخرین روزها بصورتی خجالتی در تحریم انتخابات باقی ماند و مردد ماندنش تداوم یافت تا بصورت ناباورانه شاهد پیروزی پزشکیان گردد. معتقدم زمان انتخابات بهترین فرصتها را برای بیان خواسته های ملی و سازماندهی حرکت فراهم می آورد؛ این بار هم فرصتی بود تا حرکت ملی درخواستهای منطقی مردم آذربایجان را بعد از ۴۵ سال بر زبان آورد و راهکار نشان دهد. از دست دادن این فرصت، زخمی دیگر بر زخمهایی بود که در نتیحهی تصمیمات غلط این گروه – از جمله در انتخابات مجلس که سال پیش برای اورمیه و دیگر شهرهای آذربایجان غربی بر جای نهاد – افزود. پزشکیان در قامت کاندیدای ریاست جمهوری در مورد آذربایجان بهتر از هر فعال ملی-مدنی کارکرد داشته است. او بارها از ترک بودن خود و حقوق اقوام غیرفارس در قامت نماینده مجلس شورا دفاع کرده، فراکسیون ۱۰۰ نفری ترکان را در مجلس رهبری کرده، ولی حرکت ملی آذربایجان از این فرصت هم بهرهای نبرده است. همانگونه که در فرصت یک ماههی انتخابات، از قافله عقب مانده و اهمیت این دوره را درک نکرده است. در حالیکه دشمنان آشکار و پنهان آذربایجان از جمله ایرانشهریها، اپوزوسیون پهلوی خواه و شوونیستهای پانایرانیست به تبلیغات زهرآگین خود